Aras Nehri, Sürmeli Çukuru'nun ekosisteminde ve tarımsal faaliyetlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu nehir, bölgedeki su kaynaklarını besleyerek tarım ürünlerinin yetiştirilmesine olanak tanırken, aynı zamanda zengin bir biyolojik çeşitliliğin oluşmasına da katkı sağlar. Sürmeli Çukuru üzerindeki etkileri, hem tarımsal hem de ekolojik açıdan dikkat çekici bir denge oluşturarak, yerel halkın yaşam biçimini şekillendirmekte ve bölgenin tarihini derinleştirmektedir.

Aras Nehri'nin Sürmeli Çukuru üzerindeki etkilerinden bazıları şunlardır:

• Tarımsal sulama. Aras Nehri'nden sağlanan su, özellikle buğday, arpa, pamuk, mısır ve şeker pancarı gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesinde önemli rol oynar.
• Ekolojik zenginlik. Aras Vadisi, kuş göç yolları üzerinde yer alır ve bu nedenle kuş gözlemciliği açısından oldukça zengindir.
• Tarihî ve kültürel bağlar. Aras Nehri, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış; şiirlere, destanlara ve halk ezgilerine konu olmuştur.
• Enerji potansiyeli. Aras Nehri üzerinde Türkiye, Azerbaycan (Nahçıvan) ve İran arasında bazı hidroelektrik santraller ve su yönetimi projeleri gündeme gelmiştir.
• Coğrafi bölünme. Aras Nehri ve Türkiye-Ermenistan sınırı, Sürmeli Çukuru'nu hemen hemen iki eşit parçaya böler. Sınırlarımız dışında kalan Erivan (Revan) Ovası ile Iğdır Ovası'nın birlikte oluşturduğu bu depresyon bölgesinin tümüne "Sürmeli Çukuru" da denilmektedir.

Sürmeli Çukuru, Arpaçay'ın Aras'la birleştiği Ergüder mevkiinden başlayıp, Aras Nehri'nin Türkiye sınırlarını terk ettiği Türkiye-İran-Nahçıvan sınırlarının birleşme noktasına kadar devam eder.