Arap Baba Türbesi, yerel efsanelerle dolu bir geçmişe sahiptir. Bu türbe, sadece bir mezar olmanın ötesinde, bölgenin tarihine ve kültürüne ışık tutan önemli bir semboldür. Harput’un derinliklerinde yatan bu tarihi figür, hem dini hem de askeri yönleriyle tanınmakta. Arap Baba'nın hikayeleri, halkın inançları ve değerleri ile harmanlanmış bir anlatı sunar. Bu türbe, zamanla sırlarla dolu bir çekim merkezi haline gelmiştir.

Arap Baba Türbesi'nin hikayelerinden biri şöyledir: Harput’ta büyük bir kuraklık yaşanır ve herkes perişan olur. Ağaçlar kurumaya başlar ve insanlar yağmur duasına çıkar, ancak kuraklık devam eder. Selvi adında yaşlı bir kadın, rüyasında Arap Baba’nın başının gövdesinden ayrılıp dereye atıldığında yağmurun yağacağını görür. İlk başta bu rüyaya anlam veremez, ancak aynı rüyayı üç gece üst üste görünce Arap Baba’nın cesedinin başını gövdesinden ayırır ve dereye atar. Yağmur yağmaya başlar, ancak şiddetli yağışlar felakete yol açar; dereler taşar, seller olur. Selvi Kadın, rüyasında Arap Baba’nın kesilen başının yerine konulduğunda yağmurun dineceğini görür. Kesik başı bulur ve yerine koyar, yağmur durur. Harputlular, Selvi Kadın’ın bu olaydan sonra korkunç bir hastalığa yakalanarak öldüğünü söyler. Arap Baba Türbesi'nin bir diğer hikayesi ise şöyledir: Arap Baba’nın bir alim mi yoksa bir askeri lider mi olduğu konusu tartışmalıdır. Prof. Dr. Mehmet Arslan’ın "Harput Tarihi" ve İshak Sunguroğlu’nun "Harput Yollarında" adlı eserlerinde Arap Baba’nın, bölgenin fethinde görev almış bir komutan veya "Gazi-Derviş" (Alperen) olma ihtimalinin yüksek olduğu belirtilir. 13. yüzyıl Anadolu’sunda "Baba" unvanı, sadece dini liderlere değil, aynı zamanda halkı teşkilatlandıran, fetihlere katılan ve toplumsal düzeni sağlayan derviş-gazilere verilirdi. Arap Baba’nın, Selçuklu’nun Harput’taki İslamlaşma ve Türkleşme sürecinde rol oynamış bir şahsiyet olduğu düşünülmektedir. Arap Baba Türbesi'nin bir diğer hikayesi ise şöyledir: Arap Baba’nın gerçek adının Yusuf olduğu rivayet edilir. Selçuklu döneminde Harput’un fethi için bölgeye gelen bir kumandan olduğu belirtilen Arap Baba’nın doğum yılı ve doğum yeri hakkında net bir bilgi yoktur. Arap Baba’nın, dini yaşantısıyla ön plana çıktığı, insanlara vaaz ve nasihatlerde bulunduğu rivayet edilir. Arap Baba için Harput’ta 1279 yılında bir türbe inşa edilmiştir. Arap Baba’nın çürümemiş cesedi ve kesik başı, uzun yıllar boyunca teşhir edilmiştir [4