Alanya Kalesi, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, stratejik konumu sayesinde önemini sürekli korumuştur. Helenistik dönemden günümüze kadar uzanan bu kale, pek çok kültürel ve mimari değişimi de beraberinde getirmiştir. Farklı dönemlerde çeşitli isimlerle anılan bu yapının tarihçesi, Alanya'nın geçmişine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Özellikle Selçuklu döneminde yaşanan gelişmeler, kalenin mimari yapısının zenginleşmesine katkıda bulunmuştur.

Alanya Kalesi'nin tarihçesi şu şekilde özetlenebilir:

• İlk yerleşim: Kale, Helenistik dönemde inşa edilmiştir ve ilk iskan tarihi Helenistik Dönem'e kadar inmektedir.
• Korsan limanı: M.Ö. 2. yüzyılda korsanlar için bir liman ve merkez haline gelmiştir.
• Roma dönemi: M.Ö. 65 yılında Roma'lı Pompeius'un zaferiyle Roma hakimiyetine girmiştir.
• Bizans dönemi: Bu dönemde "Kalonoros" (güzel dağ) adıyla anılmış, Akdeniz'in en işlek limanlarından biri olmuştur.
• Selçuklu hakimiyeti: 1221 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından fethedilmiş ve "Alaiye" olarak adlandırılmıştır.
• En parlak dönem: Keykubad, kaleyi genişletip sağlamlaştırmış, Tersane, Kızıl Kule ve Tophane gibi yapıları inşa ettirmiştir.
• Sonraki dönemler: Kale, Karamanoğulları ve Osmanlılar tarafından stratejik bir üs olarak kullanılmıştır.
• Modern dönem: Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Atatürk'ün isteğiyle "Alanya" adını almıştır.