Dalaman Ovası, antik çağlardan günümüze kadar gelen tarihi süreçte, tarımsal zenginlik ve stratejik ulaşım yolları açısından büyük bir önem taşımıştır. Bu verimli topraklar, farklı medeniyetlerin yerleşim alanı olarak tercih ettiği bir bölge olmuştur. Ova, sadece tarımsal faaliyetler için değil, aynı zamanda ticari ilişkilerin gelişimi için de kritik bir nokta olarak öne çıkmıştır. Antik dönemdeki yerleşimlerin bu alanda yoğunlaşması, bölgenin tarihini ve kültürel etkileşimlerini derinden etkilemiştir.

Dalaman Ovası'nın antik dönemdeki önemi, stratejik konumu ve tarihi yerleşimlere ev sahipliği yapmasından kaynaklanmaktadır. Bazı önemli antik yerleşimler ve Dalaman Ovası'nın antik dönemdeki önemi:

• Kaunos: Dalaman Çayı'nın yatağını değiştirmesiyle kurulan önemli bir liman kenti olup, özellikle Doğu Akdeniz'den Ege Denizi'ne geçiş noktasında stratejik bir konuma sahipti.
• Pisilis: Ortaca'nın güneyinde, Sarısu Çayı'nın denize döküldüğü bölümde kurulmuş, limanı dolduğu için Bizans döneminde yeniden konumlandırılmıştır.

Ayrıca, Dalaman Çayı'nın alüvyonları, ovanın dolmasına ve Dalyan Gölü ile Köyceğiz Gölü'nün oluşmasına katkıda bulunmuştur.