Ana tanrıça kültü, insanlık tarihinin derinliklerine, özellikle de tarımın başladığı Neolitik Dönem'e kadar uzanan bir inanç sistemidir. Bu kült, kadın figürlerinin güç ve bereket sembolü olarak kabul edilmesiyle şekillenmiştir. Anadolu topraklarında gelişen bu inanç biçimi, tarih boyunca farklı toplumlar ve coğrafyalar tarafından benimsenmiş, her biri kendi yorumlarıyla zenginleştirmiştir. Bu kültün kökenleri, arkeolojik buluntularla ve tarihi metinlerle gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmaktadır.

Ana tanrıça kültünün kökeni, Anadolu'da Neolitik Döneme kadar uzanmaktadır. Bu kült, farklı adlarla anılsa da sembolleri ve ritüelleri ile aynı dişi ilahi varlığa tapınıldığını gösteren çeşitli kanıtlarla desteklenmektedir. Bazı önemli noktalar:

• Çatalhöyük: Ana tanrıça kültünün gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Burada bulunan figürinler ve duvar resimleri, "Büyük Tanrıça" etrafında şekillenen bir din olduğunu düşündürmektedir.
• Frigler: Geç Hitit Döneminde, Anadolu'daki krallıkların ana tanrıçası olan Kubaba'dan esinlenerek kendi tanrıçalarına Kybele demişlerdir.
• Hellenistik Dönem: Ana tanrıça Kybele, Yunan Panteonu'na girmiş ve nitelikleri diğer tanrıçalar arasında paylaştırılmıştır.

Ana tanrıça kültünün kökeni hakkında farklı görüşler de bulunmaktadır. Örneğin, Marija Gimbutas'ın teorisine göre, Avrupa'da anaerkil, yerleşik, barışçıl, eşitlikçi bir kültür, ana tanrıça kültüyle ilişkilidir. Ancak, bazı bilim insanları Çatalhöyük'teki figürinlerin farklı bağlamlarda farklı anlamlar taşıyabileceğini ve ana tanrıça kültünün o kadar açık seçik bir şekilde var olmadığını savunmaktadır.